Фокус

Контекст

2018-жылдын октябрында Астанада (Казакстан) Бириккен Улуттар Уюмуна (БУУ) мүчө өлкөлөр эч кимди артта калтырбай, бардыгы үчүн ден соолукту жана бакубаттуулукту камсыз кылууга умтулууда баштапкы медициналык-санитардык жардам (БМСЖ) боюнча милдеттенмелерин тастыкташкан. Аны ишке ашыруу ниети декларацияда бекитилген, анда оорулардын алдын алууга жана сергек жашоо образын жайылтууга, адамдын муктаждыгына жараша медициналык жардам көрсөтүүнү уюштурууга басым жасалган. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2019–2030-жылдарга карата «Ден соолугу чың адам – өнүккөн өлкө» программасы Астана декларациясынын принциптерине таянат жана БМСЖ деңгээлиндеги кызмат көрсөтүүлөрдүн сапатына көңүл буруу менен саламаттык сактоо кызматтары менен жалпы камтууну жана калктын саламаттыгын камсыз кылууда комплекстүү ыкманы киргизүүнү илгерилетет.

Кыргызстандын саламаттык сактоодо Туруктуу Өнүгүүнүн айрым Максаттарына (ТӨМ) жетишүүдөгү ийгилигине карабастан, БМСЖ деңгээлинде медициналык жардам көрсөтүүнүн сапатына таасир этүүчү чечилбеген маселелер дагы да болсо бар. Мисалы, жүрөк-кан тамыр ооруларынан өлүмдүн жогорку деңгээли – өлкөдөгү бардык өлүмдөрдүн 50%дан ашыгы (ДСУ, 2020), ал эми энелердин өлүмү – 100 000 тирүү төрөлгөнгө 60 учур (ЮНИСЕФ, 2019). Бул Кыргызстан кирген ДСУнун Европа аймагындагы эң жогорку көрсөткүчтөр. COVID-19 пандемиясы системанын алсыз жактарын көрсөтүп, пандемияга каршы күрөштө азыркы жана келечектеги иш-аракеттердин маанилүүлүгүн баса белгиледи.

Иш-аракет

Германиянын экономикалык кызматташуу жана өнүктүрүү министрлигинин (BMZ) тапшырмасы боюнча Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги (КР ССМ) менен тыгыз кызматташтыкта 2021-жылдын январынан 2023-жылдын декабрына чейин Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH (Германиянын эл аралык кызматташтык коому) Кыргызстанда баштапкы медициналык-санитардык жардамды өнүктүрүүгө көмөктөшүү боюнча кыргыз-герман долбоорун ишке ашырууда.

Долбоор Кыргызстан менен Германиянын 1990-жылдардын башынан бери уланып келе жаткан өнүгүү боюнча тыгыз өнөктөштүгүнүн уландысы болуп саналат.

Долбоор Чүй облусунда жана Ош шаарында баштапкы медициналык-санитардык жардамдын деңгээлинде эне менен балага кызмат көрсөтүүнүн сапатын жогорулатууга көмөк көрсөтүүгө багытталган. Бул максатка жетүү жана «адамга багытталган комплекстүү камкордук» принциптерин ишке ашыруу үчүн долбоордун командасы жергиликтүү эксперттер менен биргеликте саламаттыкты сактоо уюмдарындагы процесстерди жакшыртуу, медициналык кызмат көрсөтүүлөрдүн сапатын жогорулатуу жана медициналык кызматкерлердин компетенцияларын өнүктүрүү боюнча иштерди жүргүзүүдө. Долбоор 2018-2040-жылдарга Кыргыз Республикасын өнүктүрүүнүн Улуттук стратегиясынын, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2019-2030-жылдарга калктын саламаттыгын сактоо жана саламаттыкты сактоо системасын өнүктүрүү программасынын алкагында ишке ашырылууда жана Туруктуу өнүгүү максаттарынын 3.1 (Энелердин өлүмүн азайтуу), 3.2 (Жаңы төрөлгөн балдардын жана 5 жашка чейинки балдардын өлүмүн токтотуу) жана 3.8 (Ден соолуктун жалпы камтуусуна жетишүү) жетишүүгө салым кошот.